بیردۆزی تەقینەوە گەورەكە - Big Bang

له‌لایه‌ن: محەمەد ڕزگار - به‌روار: 2021-01-22-19:54:00 - کۆدی بابەت: 1488
بیردۆزی تەقینەوە گەورەكە - Big Bang

ناوه‌ڕۆك

گەردوون چۆن دروست بووە؟

بیردۆزی تەقینەوە گەورەکە کە چۆنیەتی درووست بوونی هەموو گەردوون ڕوون دەکاتەوە بە تەواوی جێگیربوو دوای ئەوەی دەزگای ناسا تەلیسکۆپی هابڵی لە ساڵی ١٩٩٠ هەڵدا بۆ بۆشایی ئاسمان و لە ڕێگەیەوە مرۆڤ توانی تەماشای قووڵایی گەردوون بکات و وێنەکانی گەردوون پێش ملیارەها ساڵ ببینێت، لە گەردوون لەبەر دووریەکان ئەگەر تەماشای هەر تەنێک بکەی وێنەکانی ڕابردووی ئەو تەنە دەبینیت، بۆ نموونە کە تەماشای مانگ دەکەیت ئەوا وێنەکەی دەبینیت پێش کەمێک پتر لە یەک چرکە، ئەویش ئەو کاتەیە کە تیشک لە مانگەوە دەگاتە چاوی ئێمە لەسە زەوی، کە چاودێری خۆریش دەکەی وێنەکەی دەبینیت پێش کەمێک پتر لە ٨ خولەک، قەزەمە هەسارەی پلۆتۆش نزیکەی دوو کاتژمێری تیشکی دوورە، هەروەها تیشک لە نزیکترین ئەستێرە کە (ئەلفا سینتۆرس)ـە پتر لە چوار ساڵی دەوێت تا دەگاتە ئێمە.

تەلیسکۆپی هابل توانی ئەو تەنانەی گەردوونمان نیشان بدات کە لە قوڵایی گەردوون و ملیارەها ساڵ لە ئێمە دوورن، واتە بواری پێداین ڕابردوویەکی دوور پێش ملیارەها ساڵ ببینین، لەو چاودێری کردنەش دەرکەوت کە بە گشتی هەموو تەنەکان و گالاکسیەکانی گەردوون لە یەکتر دوور دەکەوتنەوە، بە گێڕانەوەی کات ملیارەها ساڵ و بە ووردی بۆ نزیکەی ١٣.٧ ملیار ساڵ (١٣٧٠٠ ملیۆن ساڵ) دەردەکەوێت کە گەردوون لە یەک خاڵی بچووکەوە لە تەقینەوەیەکی زۆر گەورە دەستی بە گەورەبوون کردووە، چڕی و بڕی ووزەی ئەو خاڵە ئەوەندە زۆر بووە کە بە بیر و لێکدانەوەی مرۆڤ مەزەندە ناکرێت، ئەو خاڵەش ماددە نەبووە چوونکە ئەو کاتە گەردیلە کە پێکهاتەی سەرەکی ماددەیە دروست نەبووبوو، هەر یەکسەر لەگەڵ ئەو تەقینەوەیە کات و شوێن دەستی پێ کردووە، بە پێی بیردۆزی ڕێژەیی گشتی ئەنیشتاین کات و شوێن پێش ئەو تەقینەوەیە نەبووە و ناتوانرێت مەزەندەش بکرێت، گەردیلەکانی هایدرۆجین و هیلیۆم لە دوای تەقینەوە گەورەکە دروست بوون دوای ئەوەی گەردوون تا ڕادەیەک فراوان بوو و سارد بۆوە، هەروەها ماددە قورسەکانی تری گەردوون کە ٨٦ ماددە دەبن دوای دروستبونی ئەستێرەکان لە ناو ناووکی ئەو ئەستێرانە درووست بوون، بە پێی بیردۆزی تەقینەوە گەورەکە کە تا ئێستا هەموو فیزیاناس و گەردونناسان لەسەری کۆکن، هەموو گەردوون کە دەکاتە کات و شوێن یان هەموو شتێک کە دەیبینین و مەزەندەی دەکەین لە تەقینەوەی ئەو خاڵە دەستی پێ کردووە.


سەرچاوەکان

240 بینین