چیای ئاوازنێ
چیای ئاوازنێ یەکێکە لە بەرزاییە دیارەکانی سنووری گوندی دەرەتفێ و ناوچەی هاوارەکۆن. ئەم چیایە بەهۆی هەڵکەوتە ستراتیژییەکەی و ئەو مێژووە فۆلکلۆرییەی کە لەسەری دەگێڕدرێتەوە، بایەخێکی تایبەتی هەیە و وەک سەرچاوەیەکی گرنگی ئاو بۆ کانی و چەمەکانی ناوچەکە دادەنرێت.
پێگەی جوگرافی
ئاوازنێ کەوتووەتە باکووری گوندی هاوارەکۆن و لە سنووری گوندی دەرەتفێ هەڵکەوتووە. بەرزیی ئەم چیایە لە ئاستی ڕووی دەریاوە نزیکەی 1391 مەترە. لوتکەکەی بەسەر هەردوو گوندی هاوارەکۆن و گریانەدا دەڕوانێت. لە دیوی وڵاتی ئێرانەوە، ڕێگایەکی خۆڵ بۆ هاتوچۆی پاسەوانی سنوور لە چیاکە نزیک دەبێتەوە کە بۆ مەبەستی سەربازی و چاودێری دروستکراوە.
سروشت و کەشوهەوا
ئەم ناوچەیە بەوە دەناسرێتەوە کە شوێنێکی سەختە و خاوەن ڕووپۆشێکی ڕووەکی دەوڵەمەندە. ساڵانە ڕێژەیەکی زۆر لە باران و بەفری لێ دەبارێت، ئەمەش وای کردووە ببێتە سەرچاوەی سەرەکیی ئاو بۆ کانییەکانی گوندی دەرەتفێ و چەمی هاوارەکۆن. ژینگەکەی بەهۆی سەختییەکەیەوە تا ڕادەیەکی زۆر بە سروشتی ماوەتەوە.
شوێنەوار و مێژووی زارەکی
لە ناوچەکەدا شوێنەوارێکی ناسراو هەیە کە بە "قەنارەکە" ناودەبرێت. بەپێی گێڕانەوە میللییەکان و مێژووی زارەکی ناوچەکە، وا دەگێڕدرێتەوە کە لە ڕابردوودا ئەم شوێنە بۆ جێبەجێکردنی سزا بەکارهاتووە؛ بە جۆرێک هەر کەسێک تاوانێکی گەورەی ئەنجام دابێت، لەم شوێنە بەرزەوە خراوەتە خوارەوە وەک سزایەک بۆ کردەوەکەی.
