پێشەکی
پێش پرسیاری "بۆچی لێرەین؟" دەبێت بزانین "ئێرە کوێیە؟"
گەورەترین هەڵەی مرۆڤ ئەوەیە پێی وایە ئەم دونیایە سەقامگیرە. بەڵام لە حەقیقەتدا، ئێمە لە خەوێکی قووڵداین و (مردن) بریتییە لە ساتی خەبەربوونەوە. قورئان دەربارەی جیاوازیی قۆناغی دونیا و ئاخیرەت دەفەرموێت:
وَمَا هَٰذِهِ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا لَهْوٌ وَلَعِبٌ ۚ وَإِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوَانُ (العنكبوت: ٦٤).
ڕاڤە: ژیانی دونیا جگە لە یاری و ڕابواردنێکی کورت هیچی دیکە نییە؛ ماڵی دواڕۆژ ژیانی ڕاستەقینە و پڕاوپڕە (الحَيَوَان). لێرەوە دەزانین دونیا وێستگەیەکە، و ماڵی سەقامگیری لەودیو مردنەوەیە. ئەی کەواتە ئامانجی حەقیقی لێرە چییە؟
ئامانجە مەزنەکە: تاقیکردنەوەی ئیرادە
ئێمە تەنها بۆ پڕکردنەوەی جەستە دروست نەکراوین، بەڵکو خودا مەبەستێکی ڕوونی بۆ کێشاوین:
وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ (الذاريات: ٥٦).
ڕاڤە: جنۆکە و مرۆڤم تەنها بۆ ئەوە دروستکردووە کە بمپەرستن (بەندایەتیم بکەن). بەندایەتیش تەنها نوێژکردن نییە، بەڵکو سەلماندنی هەڵوێستی مەردانەی ڕۆحە کاتێک دەچێتە ناو ژیانی ڕۆژانەوە. خودا دەیكاتە تاقیکردنەوە:
الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا (الملك: ٢).
ڕاڤە: ئەو خودایەی مەرگ و ژیانی خولقاندووە تەنها بۆ ئەوەی تاقیتان بکاتەوە کە کێتان چاکترین کردەوە و پاکترین کار دەکات.
وەهمی ڕزق و تەڵەی زاڵمان
تەڵە گەورەکەی ناو ئەم تاقیکردنەوەیە ترسانە لە برسیێتی. لەم کاتەدا نەفسی لاواز خۆی و بەهەشتەکەی دەفرۆشێت بە پارەی حەرام، یاخود سەری ملکەچی بۆ ستەمکارانی زەوی دادەنوێنێت. بەڵام قورئان ئەم نەخشەڕێگایەی پێ بەتاڵ و کاولکارە و دەفەرموێت:
وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ.. (هود: ١١٣).
ڕاڤە: هەرگیز پاڵ نەدەن بەوانەوە کە ستەمیان کردووە و مەیلی دڵتان بۆیان نەچێت، نەوەک ئاگری دۆزەخ بتانگرێتەوە! مانای ئەوەیە: گەورەترین ئامانجی مرۆڤ ئەوەیە بە گەدەی خاڵی بژی، بەڵام قەرەبووی بۆ چەکەکان و وەهمی دەسەڵاتی زاڵمان نەکات.
ساتی خەبەربوونەوە و تێگەیشتن لە ژیان
ئەی کەی پەردەمان لەسەر لادەچێت؟ لە ساتی مەرگدا، خودا بە ڕۆحی بێداربووی مرۆڤ دەڵێت:
لَّقَدْ كُنتَ فِي غَفْلَةٍ مِّنْ هَٰذَا فَكَشَفْنَا عَنكَ غِطَاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ(ق: ٢٢).
ڕاڤە: سوێند بێت تا ئێستا لەم ڕاستییە لە بێئاگایی و غەفڵەتدا بوویت؛ ئەمڕۆ پەردەمان لەسەر لادایت، ئیتر ئێستا چاوت یەکجار تیژە!
لەو ساتەدا، چاوی مرۆڤ بەڕووی ئەو حەقیقەتەدا دەکرێتەوە کە تەنها خۆڵی تێکراوە، ئیتر مرۆڤ لەوێدا درک بە مانا ڕاستەقینەکەی وشەی ژیان دەکات و بە پەشیمانییەکی زۆرەوە دێتە ئاخاوتن:
يَقُولُ يَا لَيْتَنِي قَدَّمْتُ لِحَيَاتِي (الفجر: ٢٤).
ڕاڤە: مرۆڤە دۆڕاوەکە دەڵێت: (ئای خۆزگە شتێکی خێرم بۆ ئەم "ژیانە"یەم پێش بخستایە!).
وردبوونەوەی گەورە لەم ئایەتەدا ئەوەیە ناڵێت "لە ژیانمدا - في حياتي"، بەڵکو دەڵێت "بۆ ژیانم - لحياتي"؛ واتە تازە تێگەیشت کە ئەوەی پێشتر ناوی لێنابوو دونیا و تەمەن، هەرگیز ژیان نەبووە بەڵکو وەهم بووە، و ژیانە ڕاستەقینەکە لە قیامەتەوە دەست پێدەکات و ئەویش هیچی بۆ ئامادە نەکردووە!
نیوەڕۆیەک.. نەک هەزاران ساڵ
لە کۆتاییدا کاتێک ئەوانەی خۆڕاگر بوون بە بەهەشت دەشاد بن، ڕوانینیان بۆ سەختی و درێژیی ڕابردوو تەواو دەگۆڕێت:
قَالَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِي الْأَرْضِ عَدَدَ سِنِينَ * قَالُوا لَبِثْنَا يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ فَاسْأَلِ الْعَادِّينَ (المؤمنون: ١١٢-١١٣).
ڕاڤە: خودا لێیان دەپرسێت: ئەوە چەند ساڵ لە زەویدا مانەوە؟ ئەوانیش کە ئێستا ئەبەدییەتیان بینیوە دەڵێن: (تەنها بەقەد ڕۆژێک، یان بەشی تەنها چەند کاتژمێرێک ماینەوە!).
ئەو ساتەیە مرۆڤی حەقیقەتبین هەناسەیەکی قووڵ هەڵدەمژێت و لە دڵی خۆیدا دەڵێت: سوپاس بۆ خودا لەو نیوەڕۆ کورتەی دونیادا.. کە نە دەکرێت باکی پێبدرێت نە دڵیشی پێخۆش بکرێت، خۆمم بۆ زاڵمان شۆر نەکردەوە و نەدۆڕاندم.
