لیستی گرووپە تیرۆرستەکان

لیستی گرووپە تیرۆرستەکان

له‌لایه‌ن: محەمەد ڕزگار - - به‌روار: 2021-04-21-05:14:00 - کۆدی بابەت: 4694
لیستی گرووپە تیرۆرستەکان

ناوه‌ڕۆك

تیرۆر و لیستە ڕەشەکەی جیهان

چەمکی تیرۆر وشەیەکە کە هەر لایەنێک بۆ خۆی ڕەفتاری لەگەڵ دەکات و پێناسەکەی لەبەر خواست و بەرژەوەندییەکانی دەگۆڕێت، تا ئێستاش هیچ بۆچوونێکی یەکدەنگی نێودەوڵەتی نییە سەبارەت بە لیستی تیرۆر و هەرکەسێک لەلایەن خۆیەوە پەنجەی تۆمەت یان دڵنیاکردنەوەی تیرۆر بۆ گرووپێک ڕادەکێشێت، دەکرێ ئەو کەسەی گرووپێک بە تیرۆرست بزانێت لەلایەکی دیکەوە یارمەتی بدات بۆ فراوانبوونی دژی لایەنێکی دیکە و لەگەڵ ئەمەشدا لە سنوورە نێودەوڵەتییەکاندا هەروەک تیرۆرست دەیناسێنێت.

ئەمریکا و بەریتانیا دوو وڵاتن کە زۆرێک لە گرووپەکان لەلایەن ئەوانەوە دەخرێنە نێو لیستی تیرۆر یاخود وڵاتان دەخەنە لیستی پاڵپشتیکاری تیرۆرەوە، وڵاتانی دۆستی ئەوانیش یاخود ئەوانەی بەرژەوەندییەکی هاوبەشیان هەیە پێکەوە، هەمان گوفتاری ئەو دوو وڵاتە دووپات دەکەنەوە و ئەوەی لای ئەوان تیرۆرست بێت، بۆ ئەوانی دیکەش بە زۆری وایە.

لیستەکەش لەو کەسانە پێک نایەت کە "گورگی تەنیا"ـن بەڵکو بۆ گرووپ و دەسەڵاتی خۆجێی و شۆڕشگێڕانی ناوچە جیاجیاکانی جیهان بەکاردێن، تا ئێستاش ژمارەیان لە کەم و زیادکردندایە و نزیکەی 250 گرووپ دەبن.

لیستی بەناوبانگترینیان

گرووپی عەبدوڵا عەزام (بەشێک لە القاعیدە) : لەلایەن ئەمریکا و بەریتانیا و نەتەوە یەکگرتووەکانەوە تۆمارکراوە.

تاڵیبان : لەلایەن ڕووسیا و میسڕ تۆمارکراوە

ڕێکخراوی داعش : لەلایەن ئەمریکا و بەریتانیا و نەتەوە یەکگرتووەکان و ئیمارات و کەنەدا و ئوسترالیا و ڕووسیا و ژاپۆن و نیوزلەندا و چین تۆمارکراوە.

بەرەی نوسڕە (سوریا) : لەلایەن ئەمریکا و بەریتانیا و نەتەوە یەکگرتووەکان و ئیمارات و کەنەدا و ئوسترالیا تۆمارکراوە.

سوپای پاسدارانی کۆماری ئیسلامی ئێران : لەلایەن ئەمریکا و بەریتانیا تۆمارکراوە.

ئەنسارو لئیسلام (کوردستان) : لەلایەن ئەمریکا و بەریتانیا و نەتەوە یەکگرتووەکان و ئیمارات و کەنەدا و ئوسترالیا تۆمارکراوە.

حیزبوڵڵا : لەلایەن ئەمریکا و ئیسرائیل و ژاپۆن و ئیمارات تۆمارکراوە.

بزوتنەوەی حەماس : لەلایەن ئەمریکا و بەریتانیا و ئیسرائیل و ژاپۆن و کەنەدا و ئوسترالیا تۆمارکراوە.

بزوتنەوەی برایانی موسوڵمان : لەلایەن میسڕ و ئیسرائیل و نەتەوە یەکگرتووەکان و ئیمارات و ڕووسیا و سعودیە تۆمارکراوە.

بزوتنەوەی موجاهدینی خەلق (ئێران) : لەلایەن ئێران تۆمارکراوە.

ڕێکخراوی قاعیدە (چەند وڵاتێکی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست) : تەنیا میسڕ و تورکیا و تایوان و ئۆکرانیا و سعودیە و فلیپین بە تیرۆرستیان نەزانیووە.

پارتی کرێکارانی کوردستان : لەلایەن ئەمریکا و بەریتانیا و تورکیا و یەکێتی ئەوروپا و کەنەدا و ئوسترالیا تۆمارکراوە

گرووپی ئەبوسەیاف (فلیپینی) : لەلایەن ئەمریکا و بەریتانیا و نەتەوە یەکگرتووەکان و ئیمارات و کەنەدا و ئوسترالیا تۆمارکراوە.

سوپای عەدەن ئەبینی ئیسلامی (یەمەن) : لەلایەن بەریتانیا و کەنەدا تۆمارکراوە.

ئەجناد المصر (میسڕ) : لەلایەن ئەمریکا و بەریتانیا و میسڕ تۆمارکراوە.

بوکۆحەرام : لەلایەن ئەمریکا و بەریتانیا و نەتەوە یەکگرتووەکان و ئیمارات و کەنەدا و ئوسترالیا و تورکیا تۆمارکراوە.

ڕێکخراوی ئەقسا (ڕێکخراوێکی خێرخوازی بۆ فەڵەستینییەکان) : لەلایەن یەکێتی ئەوروپا و ئیسرائیل تۆمارکراوە.

هێزەکانی شەهیدانی ئەقسا (فەڵەستین) : لەلایەن ئەمریکا و یەکێتی ئەوروپا و کەنەدا تۆمارکراوە.

ڕێکخراوی حەرەمەین (ڕێکخراوێکی ئیسلامی خێرخوازی سعودیە) : لەلایەن ڕووسیا و نەتەوە یەکگرتووەکان تۆمارکراوە.

بزوتنەوەی گەنجانی ئیسلامی (سۆماڵ) : لەلایەن ئەمریکا و بەریتانیا  و نیوزلەندا و ئیمارات و کەنەدا و ئوسترالیا تۆمارکراوە.

بزوتنەوەی هەموو هێزی پڵنگی تریپۆرا (هیندستان) : لەلایەن ئەمریکا و بەریتانیا و نەتەوە یەکگرتووەکان و ئیمارات تۆمارکراوە.

ئۆم شرینکۆ (ژاپۆن) : لەلایەن ژاپۆن و ڕووسیا و نەتەوە یەکگرتووەکان و کەنەدا تۆمارکراوە.

عەسائیبی ئەهلی حەق : لەلایەن ئەمریکا و ئیمارات تۆمارکراوە.

یەکێتی زانایانی ئیسلامی : لەلایەن یەکێتی ئەوروپا و ئیمارات و سعودیە تۆمارکراوە.

حیزبی شیوعی فلیپینی : لەلایەن یەکێتی ئەوروپا و نیوزلەندا و فلیپین و ئەمریکا تۆمارکراوە.

ڕێکخراوی ئیتا : لەلایەن یەکێتی ئەوروپا و نیوزلەندا و ئەمریکا و بەریتانیا و کەنەدا تۆمارکراوە.

سوپای ئازادی بەلوچستان (پاکستان) : لەلایەن ئەمریکا و بەریتانیا و یەکێتی ئەوروپا تۆمارکراوە. 

بزوتنەوەی موجاهیدین : لەلایەن ئوستوڕالیا تۆمارکراوە.

بزوتنەوەی نێودەوڵەتی گەنجانی سیخ : لەلایەن هیندستان تۆمارکراوە. 

سوپای ئازادیخوازی ئێرلەندا : لەلایەن بەریتانیا تۆمارکراوە.

یەکێتی جیهادی ئیسلامی : لەلایەن ئەمریکا و بەریتانیا تۆمارکراوە.

بزوتنەوەی ئۆزپاکستانی ئیسلامی : لەلایەن ئەمریکا و بەریتانیا و کەنەدا و ئوسترالیا تۆمارکراوە.

بزوتنەوەی جیهادی ئیسلامی فەڵەستین : لەلایەن ئەمریکا و بەریتانیا و یەکێتی ئەوروپا و کەنەدا و ئوسترالیا تۆمارکراوە.

سوپای محەمەد : لەلایەن بەریتانیا تۆمارکراوە.

ڕێکخراوی کاخی جولەکە : لەلایەن ئەمریکا و ئیسرائیل و کەنەدا تۆمارکراوە.

هەڵۆکانی ئازادی کوردستان : لەلایەن یەکێتی ئەوروپا و بەریتانیا تۆمارکراوە.

سوپای جەهەنکوی : لەلایەن ئەمریکا و بەریتانیا و نەتەوە یەکگرتووەکان و کەنەدا و ئوسترالیا تۆمارکراوە.

پڵنگەکانی تامیل : لەلایەن ئەمریکا و بەریتانیا و یەکێتی ئەوروپا و هیندستان و کەنەدا و ئوسترالیا تۆمارکراوە.

بەرەی گەلی ئازادی فەڵەستین : لەلایەن ئەمریکا و یەکێتی ئەوروپا و کەنەدا تۆمارکراوە.

هێزە چەکدارە شۆڕشگێڕەکانی کۆڵۆمبیا : لەلایەن ئەمریکا و یەکێتی ئەوروپا و کەنەدا تۆمارکراوە.

حیزبی شیوعی هیندستان : لەلایەن هیندستان تۆمارکراوە. 

بزوتنەوەی ئیسلامی قوتابیانی هیندستان : لەلایەن هیندستان تۆمارکراوە.

بزوتنەوەی تەکفیر و کۆچ : لەلایەن یەکێتی ئەوروپاوە تۆمارکراوە.

هەندێک لەو وڵاتانەی وەک پاڵپشتیکاری تیرۆر سەیردەکرێن

ئەفغانستان

ئەفغانستان زۆر گرووپی تیرۆرستی تێدایە و وڵاتێکی فرە گرووپی سەربەخۆیە، یەکێک لەوانە وەکالەتی خادە کە لە ساڵی 1980 بەرپرسی تەقینەوەیەک بوو لە ڕۆژئاوای پاکستان، و لە کۆتاییەکانی 1980 ئەمریکا هێرشی ئاسمانی کردە سەر ناوچە سنووریەکانی پاکستان چونکە پێیوابوو یەکێتی سۆڤیەت گرووپی تیرۆرستی لەو ناوچانەدا گەشە پێداوە، لە ساڵی 1970 بۆ 1990 دەزگای ئاسایشی ئەفغانستان هاوکاری گرووپێکی تیرۆرستی دەکرد بەناوی ذوالفقار بۆ کردەوەی تیرۆرستی لە پاکستان، دەشڵێن کردەوەی ڕفاندنی فڕۆکەی کراتشی بۆ کابول لە ساڵی 1981 کاری ئەوان بووە.

لە 24/6/2017 پاکستان هێرشە چەکدارییەکانی سەر شارە پاکستانییەکانی خستە ئەستۆی هەریەک لە دەزگای ئاسایشی ئەفغانستان و هیندی کە پێکەوە یارمەتی گرووپی چەکداری تیرۆرستی دەدەن بۆ ئاژاوە لە پاکستان.

ئێران

جۆرج دەبلیو بۆش لە سەردەمی سەرۆکایەتی خۆی، ئێرانی بە ناوی "وڵاتی پاڵپشتیکاری تیرۆر" وەسف کرد.

سوپای پاسدارانی ئێران ڕۆڵێکی گرنگی بینیوە لە پڕچەککردنی هێزەکانی حیزبوڵڵای لوبنانی شیعی بە هەموو جۆرە چەکێک بۆ بەکارهێنانیان لە هێرشەکانیان، حیزبوڵڵا لەلایەن دە وڵات و ڕاوێژکاری یەکێتی خەلیج و ئەمریکا و ئیسرائیلەوە لە لیستی تیرۆردایە و ئیسرائیل دەڵێت : "بنکەی ئێرانە لە لوبنان".

لەگەڵ ئەمەشدا یەکێتی ئەوروپا تەنیا باڵی سەربازی حیزبوڵڵا وەک تیرۆرست دەناسێنێت و لەگەڵ باڵی سیاسیدا هیچ کێشەیەکیان نییە.

سوپای پاسدارانی ئێرانیش لە ساڵی 2019 بە فەرمی خرایە نێو لیستی تیرۆرەوە لەلایەن ئەمریکاوە، بەهۆی ئەوەی ساڵانە 700 ملیۆن دۆلاری بۆ گرووپە تیرۆرستییەکان تەرخان کردووە، هەروەها کردنەوەی شوێن و ڕێگا بۆ گواستنەوەی چەکدارانی قاعیدە بۆ عێراق و سوریا و ئەفغانستان.

هەروەها تۆمەتبارە بە یارمەتیدان و هاندانی میلیشیا شیعییەکان دژی خۆرئاوا و تێکدانی ئاسایشی عێراق.

ئیسرائیل

ئیسرائیلیش تۆمەتبارە بە هێرشی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ بۆ سەر هاوڵاتیانی مەدەنی، ساڵی 1954 لە هێرشێکی تیرۆرستی وڵاتەکە بۆ چەند ناوچەیەکی جیاجیای ئەمریکا و بەریتانیا، کاتێک چەند سەربازێکی جولەکەی لەناو سوپای میسڕدا ناونووس کردبوو و کە دواتر لە ئەمریکا و بەریتانیا بۆمب بچێنن و چەندین کتێبخانە و شوێنی مەدەنی بتەقێننەوە، و دواتریش بیخاتە ئەستۆی حیزبی ئیخوان (کە حیزبێکی سیاسی و مەدەنی میسڕە و لەسەر بیری میانڕەوییە و دوورە لە فیکری تیرۆر) و دەسەڵاتی شیوعی و ئاژاوە بنێتەوە بۆ ئەوەی هێزەکانی هاوپەیمانان سوپاکەیان لە نۆکەندی سوێس نەکشێننەوە.

بەڵام سەری نەگرت و یەکێک لە تیرۆرستەکان لەکاتی چاندنی تەقینەوەدا بەخۆیدا تەقییەوە و کوژرا، دووانی دیکەشیان لەکاتی ڕوبەڕووبوونەوە کوژران و دووی دیکەش لە میسڕ دەستگیرکران.

ئەوکات ئۆپەراسیۆنەکە بەناوی ئابڕووچوونی لاڤۆن ناونرا، چونکە وەزیری بەرگری ئەوکات بنحاس لاڤۆن بوو و بەرپرسی ڕووداوەکە بوو، دواتر دەستی لەکارکێشایەوە بەهۆی ئاشکرابوونی پەڕاوەکانی.

لەڕێی دەزگاکانی هەواڵگرییەوە واتە مۆساد و شاباک لە نێوان ساڵانی 2010 و 2012 و ساڵی 2021ـیش پێنج زانای ئەتۆمی ئێرانی تیرۆر کردووە، کە هەریەک لە (مەسعود عەلی محەمەدی و مەجید شەهریاری و رزان جاد و موستەفا ئەحمەدی روشان) و دواتریش فەرەیدون عەباسی و لە ساڵی 2021ـیش موحسن فەخری زادە کە زۆربەیان لەڕێی چاندنی بۆمبی موگناتیسییەوە بوون، و هێرشەکان لەلایەن ڕێکخراوی موجاهدینی خەلقەوە دەکران بە پاڵپشتی ئیسرائیل.

قەتەڕ

لە ساڵی 2011 واشتن تایمز ڕایگەیاند کە وڵاتی قەتەڕ چەک و پێداویستی جەنگی بۆ عەبدولحەکیم بلحاج ناردووە، کە سەرۆکی گرووپی جەنگی لیبیا بوو ئەوکات، و لەلایەن ئەمریکاوە وەک گرووپێکی چەکداری تیرۆرستی ناسراوە.

لە کۆتایی ساڵی 2012ـیش نیۆیۆرک تایمز تۆمەتباری کرد بە گەیاندنی پێداویستی بە بەرەی نوسڕە لە سوریا، و دووپاتیان کردەوە لەو ساڵەدا ئەمیر حەمەدی سەرۆک سەردانی غەزەی کردووە و چاوی بە سەرکردەکانی بزوتنەوەی حەماس کەوتووە کە لەلای هەندێک وڵات بە گرووپێکی تیرۆرستی ناسراوە، ساڵی 2013 تۆمەتبار کرا بە ناردنی پێداویستی جەنگی و پارە بۆ ڕێکخراوەکانی مالی، کە ژمارەیان چوار گرووپی گەورەی ئەفریقایە و لە ناویاندا ناوی قاعیدە هاتووە.

لە ساڵی 2014 نوری مالیکی سەرۆک وەزیرانی عێراق حکومەتی قەتەڕی تۆمەتبار کرد بە پاڵپشتی چەند تێکدەرێکی ئاسایش دژی سەربازانی عێراقی لە ئەنبار، لە هەمان ساڵ هەواڵی ئەوە بڵاوبوویەوە گوایە سالم حەسەن خەلیفە راشد الکواری چەندین هەزار دۆلاری لە گرووپە چەکدارییەکاندا خەرج کردووە.

نیۆیۆرک تایمز لە هەمان ساڵ ڕایگەیاند کە چەندین دەوڵەمەندی قەتەڕی پاڵپشتییان ناردووە بۆ ڕێکخراوی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام (داعش).

ڕووسیا

وڵاتی ڕووسیا تۆمەتبارە بە هاندانی ڕێکخراوی تیرۆرستی و کردەوەی تیرۆرستی لە ئۆکرانیا، و چەندین جاریش لەگەڵ دراوسێکانی تووشی کێشە هاتووە بەم هۆیەوە.

لە ساڵانی 2012 بۆ 2014ـش ڕێخۆشکەر بووە بۆ کۆچکردنی گەنجانی توندڕەوی وڵاتەکەی بۆ تورکیا و لەوێشەوە بۆ سوریا بۆ بەشداری لە ڕێکخراوی داعش.

شانشینی سعودیە

سعودیەی خاوەن فیکری سەلەفی یەکێکە لەو وڵاتانەی هەمیشە ناوی هێنراوە وەک یارمەتیدەری ڕێکخراوەکانی قاعیدە و تاڵیبان و داعش، چەندین جاریش ئەوە دووپاتکراوەتەوە کە دەبێت ڕێگری لە دەرچوونی پارەیەکی زۆر بکرێ لەو وڵاتەوە بۆ دەرەوە، چونکە دەبێتە خۆراک و خەزێنەی گرووپە توندڕەوەکان.

سەرمایەدارانی سعودیەش پارە بۆ تاڵیبان و قاعیدە ڕەوانە دەکەن بۆ ئەفغانستان و حکومەتیش ڕێگرییەکی کەم لەمە دەکات.

بەپێی توێژینەوەیەکیش لە 2007 ئەوە دەرکەوتووە زۆرینەی ئەوانەی خۆیان دەتەقێننەوە لە عێراق سعودین. جیا لەوەش 15 کەس لەو 19 کەسەی فڕۆکەکانی یانزەی سێپتەمبەری ئەمریکایان ڕفاند سعودی بوون، هەروەها سەرۆکی ڕێکخراوی قاعیدەش واتە (ئوسامە بن لادن) هەر خەڵکی سعودیەیە.

لە دوای بەهاری عەرەبیش دەستێکی باڵای هەبووە لە تێکدانی ناوخۆی عێراق و سوریا بۆ ئەوەی بەهاری عەرەبی کاریگەری لەسەر سعودیە دانەنێت، بەهۆی نزیکییان لە سنووریانەوە.

لە هێرشەکانی ساڵی 2017ـی تارانیش ڕاستەوخۆ وڵاتی ئێران و سوپای پاسدارانی ئێران پەنجەی تۆمەتیان بۆ سعودیە درێژکرد، دواتریش ڕووداوی تیرۆرکردنی جەمال خاشقچی لە تورکیا لەلایەن سعودیەوە و ئەمیر محەمەد بن سەلمانەوە، ڕووداوێکی دیکە بوو بۆ پەڕاوەکانی سعودیە.


سەرچاوەکان

419 بینین