دیواری بەرلین

له‌لایه‌ن: محەمەد ڕزگار - به‌روار: 2021-05-02-21:30:00 - کۆدی بابەت: 5109
دیواری بەرلین

ناوه‌ڕۆك

پەردەی ئاسنین

دیواری بەرلین، دیوارێكی درێژ بوو كە هەردوو بەشی بەرلینی خۆرئاوا و خۆرهەڵاتی جیادەكردەوە، هۆكاری دروستكردنیشی دانانی سنووری نێوان هەردوو ئەڵمانیا و ڕێگری لە كۆچی خەڵكی بوو بۆ ئەڵمانیای خۆرئاوا، لە 13/8/1961 دروستكرا و بەردەوام نۆژەن دەكرایەوە، و لە 9/11/1989 ڕووخێنرا.

وڵات ئەڵمانیای خۆرهەڵاتئەڵمانیا
درێژی 180،9 كیلۆمەتر
بەرزی لە زەوییەوە 3،60 مەتر
ساڵی دروستكردن  13/8/1961
تێچوو 400000000 ماركی ئەڵمانیای خۆرهەڵات
ماددە چیمەنتۆی بەهێزكراو

بەرپرسانی ئەڵمانیای دیموكرات ناوی دیوارەكەیان نابوو دیواری پاراستن لەدژی فاشیزم، و بەشی خۆرئاوایش ناوی نابوو (دیواری عەیبە)، كە ویلی براندت ڕاوێژكاری ئەڵمانیا ئەم ناوەی لێنا و بە دیواری ڕێگری لە ئازادی دانا.

هەروەها لە ئەوروپا بە دیواری ئاسنین ناوزەند دەكرا، چونكە بەشی خۆرئاوا و ئەوروپای لە بەشی شیوعی جیهان جیادەكردەوە لەماوەی جەنگی سارد.

هۆكاری دروستكردنی ئەم دیوارە زیادبوونی ڕێژەی كۆچكردن بوو بۆ بەشی خۆرئاوا، پێشتر چەندین ڕێگا تاقیكرایەوە وەك تەلی دڕكاوی و هەڕەشە، بەڵام خەڵكی بەردەوام بوون لە كۆچ، بەمەش حكومەت بە دانانی دیوارێكی زۆر بەرز ئەو مەترسییەی ڕەواندەوە.

دیوارەكە نۆ دەرچەی سەرەكی هەبوو لە نێوان دوو وڵاتەكە، بەڵام هاتووچۆ تێیاندا سنووردار و بە پشكنین بوو، ئەو كەسەشی دەڕۆشتە دەرەوە دەبوایە بەڵگەی مۆركراوی هەبوایە.

ئەوانەی ویستی هەڵهاتنیان هەبوو

لە ساتی دروستكردنییەوە تاوەكو ڕووخاندنی زیاتر لە 120 كەس كوژراون بەهۆی هەوڵی تێپەڕین لە دیوارەكە، ژمارەكە جێگیر و دڵنیانیە بەڵام لە 120 زیاتر بوون، یەكەم كەسیش كوڕێكی گەنجی 24 ساڵە بوو لە 28/8/1961 ویستی هەڵهاتنی هەبوو بۆ بەشی خۆرئاوا و كوژرا، هەروەها:

  • 14 كەس لە قوربانییەكان ئەوانەبوون كە خۆرئاواوە ویستویانە كۆچ بكەن بۆ خۆرهەڵات.
  • 32 كەس تەنانەت ویستی تێپەڕینیان نەبووە، بەڵام بەهۆی گومانەوە كوژراون.
  • 8 پاسەوان بەشێوەی نامۆ و هەڵە كوژراون.
  • %80ـی كوژراوان لەژێر تەمەنی 30 ساڵییەوە بوون و هەشت كەسیان ژن بوون.

ئەم ڕاپۆرتەش لەلایەن ئەڵمانییەكانەوە ئامادەكراوە بەناوی مەرگ لەسەر دیواری بەرلین لە 1961 بۆ 1989، و ژمارەی كوژراوان بە 200 كەس مەزەندە دەكات.

لە 100 هەزار كەس تەنیا 5000 كەس لەو ساڵانەدا توانییان دیوارەكە تێبپەڕێنن و بپەڕنەوە، ئەویش زیاتر لەو كاتەبوو كە زۆرترین بەشی سنوورەكە تەلی دڕكاوی بوو، دوای دانانی دیوارەكەش هەڵاتن لە ژێرزەوییەكان و ڕێگای میترۆ و سیستمی ئاوەڕۆ و تونێل هەڵكەندنەوە ئەنجام دەدرا.

لە نێو ئەمانەش:

  • 57 كەس توانییان بە هەڵكەندنی تونێلێك بە درێژایی 145 مەتر بگەنە بەشی خۆرئاوا.
  • ڕاكردنی دوو برا بەدروستكردنی دوو باڵی زۆر سادە و فڕینێكی ماوەكورت بەسەر دیوارەكەدا، كە بەشێوەیەكی زۆر سەیر توانییان بپەڕنەوە.

ڕووخاندنی دیوارەكە

لە ساڵی 1989 گرژی و خۆپیشاندان لە بەشی خۆرهەڵات دروستبوو و درێژەی كێشا، دوای چەند هەفتەیەك لە بەردەوامی خۆپیشاندان، بە ناچاری حكومەت لە 9/11/1989 ڕایگەیاند خەڵكی ئازادن لەوەی سەردانی بەشی خۆرئاوا بكەن، دواتریش خۆپیشاندەران چوونە سەر دیواری بەرلین و لەولاشەوە خەڵكی ڕۆژئاواش هاتنە پاڵیان و پێكەوە گردبوونەوە.

خەڵكی لەسەر دیوارەكە بە چەكوش دەستیان كرد بە یەكخستنەوەی وڵاتەكەیان و ڕووخاندنی دیوارەكە، و لە 22/12/1989 یەكەمین دەرگا كرایەوە لە دیوارەكەدا بەناوی براندبۆرگ، دواتریش بە ڕەسمی لە 13/6/1990 دەستكرا بە ڕووخاندنی تەواوی دیوارەكە و لە مانگی یانزەی 1991 تەواوبوو.


سەرچاوەکان

62 بینین